KRÓTKA  HISTORIA  PARAFII  RZYMSKOKATOLICKIEJ

NAJŚWIĘTSZEGO  SERCA  PANA JEZUSA W  PSZCZÓŁKACH

 Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pszczółkach, rzymskokatolicka, należy do Dekanatu Pruszcz Gdański Archidiecezji Gdańskiej. Została erygowana 1 kwietnia 1929 roku. Prowadzona jest przez księży diecezjalnych. Mieści się przy ulicy Kościelnej 2 w Pszczółkach. Budowa kościoła trwała w latach 1929-1932.

Obecnie (2026 rok) parafia obejmuje wioski: Pszczółki, Kolnik,  Skowarcz, Ostrowite. Proboszczem parafii jest ks. kanonik Józef Urban.

Historia parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pszczółkach liczy sobie bez mała sto lat. Jej powstanie związane jest z okresem po zakończeniu I wojny światowej. Do tego czasu ludność z Pszczółek i okolicznych miejscowości należała do parafii rzymskokatolickiej w Miłobądzu.

Na mocy traktatu wersalskiego (z 1919 roku) powstało w 1920 roku Wolne Miasto Gdańsk obejmujące nie samo miasto Gdańsk, ale i tereny okoliczne.  Miejscowość Pszczółki znalazła się na południowym skraju WMG. Z powodu tego nowego podziału administracyjnego katolicy z Pszczółek zostali odcięci od swojej parafii w Miłobądzu, który był pierwszą miejscowością po polskiej stronie.

 Władze kościelne Gdańska rozumiały potrzeby duchowe pszczółkowian i starały się temu zaradzić. 5 września 1922 roku do Pszczółek przyjechał ks. prałat Antoni Zawadzki, proboszcz parafii pw. Św. Józefa w Gdańsku i odprawił pierwszą Mszę świętą w dwóch pomieszczeniach tutejszej szkoły. Od tego czasu do 1925 roku co dwa tygodnie przyjeżdżał ksiądz z Gdańska i dla pszczółkowskiej wspólnoty Msze święte odprawiał właśnie w budynku szkoły (obecnie znajdującej się przy ul. Pomorskiej).

 Po tej pierwszej Mszy w restauracji Heinzla (obecnie w tym miejscu jest skwerek, naprzeciwko kościoła poewangelickiego), zawiązano Stowarzyszenie Budowy Kościoła Tymczasowego w Pszczółkach. Przewodniczącym został właściciel ziemski Jan Ohl, drugim przewodniczącym wikary Hoppe, sekretarzem – kupiec Nelke, skarbnikiem – nauczyciel Paweł Bucholc. W skład zarządu weszli też: właściciel – rentier Albert Ohl, rolnik Herman Leinwand, kierownik nadzoru Jan Rutz, kołodziej Paweł Koschmider. Honorowym przewodniczącym został ks. Otto Baranowski, proboszcz z Miłobądza.

Jesienią 1924 roku ogrodzono siatką plac przeznaczony  na cmentarz wielkości 40 x 40 metrów. Działkę na cmentarz, jak i kolejne: pod plebanię i istniejący dziś kościół podarowali właściciele ziemscy Albert i jego syn Jan Ohlowie z Pszczółek.

Wiosną 1925 roku do zarządu Stowarzyszenia wszedł jako drugi przewodniczący kierownik warsztatów kolejowych Jan Meissner oraz poczmistrz Klauk. Sprawy nabrały tempa. Uchwalono rozpoczęcie budowy tymczasowego kościoła. Budowla o wymiarach 20 x 9 metrów stanęła na terenie cmentarza po lewej stronie od obecnego wejścia. Mogła pomieścić 350 osób.

Tego samego roku, 13 września 1925 ks. prałat Antoni Zawadzki poświęcił nowy kościół, który był kościołem filialnym parafii św. Józefa z Gdańska. Księża nadal dojeżdżali z Gdańska, by odprawiać Msze Święte.

W maju 1927 roku Zarząd Stowarzyszenia Budowy Kościoła Tymczasowego postanowił wybudować plebanię. 1 sierpnia następnego roku budynek był już na tyle gotowy, że mógł tu zamieszkać duchowny.

1 sierpnia 1928 roku jest dniem, kiedy z zarządzenia biskupa gdańskiego Edwarda O’Rourke powstał samodzielny wikariat stały w Pszczółkach, gdzie zaczął posługiwać przysłany przez biskupa ks. Jan Cymanowski, dotychczasowy wikariusz parafii św. Józefa w Gdańsku.

„Dnia 1 kwietnia 1929 roku J. E. Ks. Biskup Edward O’Rourke, Ordynariusz Diecezji Gdańskiej, za zgodą Senatu Wolnego Miasta Gdańska na miejsce wikariatu stałego w Pszczółkach utworzył parafię filialną obejmującą następujące wioski: Koźliny, Kulnik (pisownia oryginalna), Pszczółki, Rąbielcz (pis. orygin.) i Żelisławki – wszystkie należące dawniej do parafii Miłobądz w diecezji chełmińskiej oraz przyłączył do nowo utworzonej parafii wioskę Ulkowy z parafii Kłodawa w diecezji Gdańskiej i wioskę Krzywe Koło z parafii Gemlice (pis. oryg.) w diecezji Gdańskiej. Nowo utworzona parafia w Pszczółkach otrzymała tytuł Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Tegoż dnia 1 kwietnia 1929 roku J. E. Ks. Edward O’Rourke Ordynariusz Diecezji Gdańskiej mianował ks. kuratora Jana Cymanowskiego pierwszym proboszczem nowo utworzonej parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pszczółkach.” (z kroniki parafialnej)

W lutym 1930 roku Rada Parafialna pod okiem ks. proboszcza Jana Cymanowskiego rozpoczęła przygotowania do budowy nowego kościoła. Poprzedni z założenia był kościołem tymczasowym. Parafia liczyła w tym czasie około 1500 wiernych.

Po załatwieniu wszystkich urzędowych spraw, według planów kierownika warsztatów kolejowych i architekta w jednej osobie, Jana Meissnera z Pszczółek, budowa ruszyła. Panu Meissnerowi powierzono też nadzór i kierownictwo nad budową.

Wiosną 1930 roku został poświęcony plac budowy wraz z krzyżem budowy ustawionym w miejscu przyszłego ołtarza głównego. Przed zimą zakończono budowanie fundamentów. 5 września 1931 roku na kościele zawisła wiecha oznajmiająca zakończenie budowy w stanie surowym. Przed zimą budowlę jeszcze przykryto dachem. Wiosną 1932 roku dokończono 47–metrową wieżę, na której umieszczono krzyż wysokości 3,1 metra. Dokończono prace wewnątrz kościoła. Świątynia została wykonana z czerwonej cegły, jest jednonawowa.

„Dnia 11 września 1932 roku ks. prałat Zawadzki z Gdańska dokonał uroczystego poświęcenia nowo zbudowanego kościoła parafialnego pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pszczółkach.”(z kroniki parafialnej)

Po południu tego samego dnia odbyła się uroczystość pożegnalna kościoła tymczasowego, który służył przez 7 lat. Kościółek tymczasowy został potem rozebrany, ale przez pewien czas były w Pszczółkach 3 kościoły: tymczasowy, nowy i ewangelicki, którego budowę zakończono jesienią 1931 roku.

Proboszczem parafii katolickiej pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa pozostał oczywiście ks. Jan Cymanowski. Organistą  został nauczyciel Paweł Bucholc, a kościelnym i grabarzem w jednej osobie Paweł Dobrzyński.

Ks. Jan Cymanowski, licząc od 1 sierpnia 1928, administrował parafią w Pszczółkach  ponad 11 lat.

 „Dnia 1 grudnia 1939 roku Kuria Biskupia Gdańska odwołała ks. Jana Cymanowskiego ze stanowiska proboszcza parafii Pszczółki przenosząc go na inną placówkę. 1 grudnia 1939 roku przybył do parafii Pszczółki ks. Jan Mirrau, mianowany przez Kurię Biskupią Gdańską proboszczem parafii Pszczółki na miejsce ks. Jana Cymanowskiego.

(…) 

9 września 1945 roku ks. proboszcz Jan Mirrau opuścił parafię Pszczółki, wyjeżdżając do Niemiec.” (z kroniki parafialnej)

Po II wojnie światowej struktura społeczeństwa pszczółkowskiego zmieniła się prawie całkowicie. Ludność narodowości niemieckiej opuściła te tereny, wyjeżdżając do Niemiec, a same Pszczółki i okoliczne miejscowości (Ulkowy, Rębielcz, Żelisławki, Skowarcz, Ostrowite, Kolnik) zasiedlili Polacy zmuszeni przez okoliczności (nowy podział świata) opuścić swoje miejsca na Kresach Wschodnich oraz na południowym wschodzie Polski. Przybyli tu też z sąsiednich regionów (z Kaszub, Kociewia) ludzie za pracą. Pszczółki to dogodne miejsce, by dojechać koleją do pracy do okolicznych większych ośrodków: Gdańska, Tczewa, Pruszcza Gdańskiego.

Przybysze wraz z ówczesnymi rdzennymi mieszkańcami Pszczółek i okolic stworzyli nowe społeczeństwo. Katolicy mieli swoją parafię, skupioną przy kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pszczółkach.

Po trzymiesięcznym wakacie (po odejściu ks. Jana Mirraua) „dnia 20 grudnia 1945 roku z polecenia J. E. Ks. Infułata Andrzeja Wronki, Administratora Apostolskiego Diecezji Gdańskiej, objął parafię Pszczółki, jako administrator, ks. Kazimierz Korecki z diecezji pińskiej.” (z kroniki parafialnej)

Proboszczem w Pszczółkach był do 1 maja 1954 roku z półtoraroczną przerwą (12.08.1951 – 20.01.1953). „W okresie od 12 sierpnia 1951 roku do 20 stycznia 1953 roku przebywał w Pszczółkach ks. Jan Krzyszkowski jako wikariusz zastępca (vic. substitutus) podczas przymusowej nieobecności administratora parafii, ks. Kazimierza Koreckiego.”(z kroniki parafialnej) 

„Dnia 15 stycznia 1953 roku ks. Infułat Jan Cymanowski, Wikariusz Kapitulny Diecezji Gdańskiej, na prośbę mieszkańców Skowarcza, odłączył wieś Skowarcz od parafii św. Mikołaja w Łęgowie a przyłączył do Parafii Serca Jezusowego w Pszczółkach.

Dnia 1 maja 1954 roku opuścił parafię Pszczółki dotychczasowy administrator ks. Kazimierz Korecki, przekazawszy tymczasowo parafię ks. Józefowi Walągowi” (który w tym czasie przebywał na terenie parafii Pszczółki jako wikariusz pomocnik w Koźlinach). 5 listopada 1954 roku przybył do Pszczółek ks. Walerian Sześciuk, jako administrator parafii Pszczółki, którą przejął od ks. Józefa Waląga. 18 kwietnia 1955 roku J. E. Ks. Infułat Jan Cymanowski, Wikariusz Kapitulny Diecezji Gdańskiej, na prośbę mieszkańców Ostrowika (obecnie: Ostrowite), odłączył osadę Ostrowik od parafii św. Jana Chrzciciela w Gemlicach (obecnie: Giemlice) i przyłączył do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pszczółkach. Dnia 8 grudnia 1955 roku ks. Walerian Sześciuk przekazał parafię Pszczółki ks. Józefowi Walągowi jako nowemu administratorowi parafii. Dnia 1 lipca 1957 roku opuścił parafię Pszczółki dotychczasowy administrator, ks. Józef Waląg, odchodząc na stanowisko dziekana w Pruszczu Gdańskim. Tegoż dnia 1 lipca 1957 roku przejął parafię Pszczółki nowy administrator, ks. dr Zygmunt Barmiński z diecezji lwowskiej.” (z kroniki parafialnej)

 Do 1956 roku zmienił się więc obszar parafii – doszły miejscowości : Skowarcz i Ostrowik (Ostrowite).

„Dnia 10 kwietnia 1959 roku opuścił parafię Pszczółki dotychczasowy administrator, ks. dr Zygmunt Barmiński, oraz ks. wikariusz Janusz Piasecki, a przybył jako nowy administrator parafii, ks. Franciszek Wrzeszczewicz.” (z kroniki parafialnej).

Ks. Franciszek Wrzeszczewicz pozostał w naszej parafii do 1974 roku, czyli przez 15 lat. W latach 1974 – 1983 proboszczem parafii był ks. Janusz Piasecki. W latach 1983 – 2005 proboszczem parafii był ks. Wiesław Rośniak. Od 1 lipca 2001 roku wioski: Żelisławki, Rębielcz, Ulkowy I i Ulkowy II należą do nowo powstałej, wydzielonej z terenu parafii Pszczółki, parafii pw. św. Wojciecha w Żelisławkach, gdzie obecnie proboszczem jest ks. Paweł Lewańczyk.

Od 2005 roku proboszczem parafii pw. NSPJ w Pszczółkach jest ks. kanonik Józef Urban.

oprac. Anna Pietruszewska